Pierwsze Szkoły Budowlane na Śląsku

Historię szkolnictwa budowlanego na Górnym Śląsku do 1945 r. tworzyły niemieckie i polskie szkoły zawodowe, które wykształciły licznych fachowców budowlanych z dyplomem technika i rzesze wykwalifikowanych robotników.

Pierwsza szkoła średnia o tym profilu powstała w Katowicach pod koniec XIX wieku. 1Akt erekcyjny z 1 października 1899 r. wyznaczał początek istnienia placówki pod nazwą "Królewskiej Szkoły Budowlanej"2, która działała do czasu terytorialnego podziału Śląska po I wojnie światowej. Obok pięciosemestralnej nauki na wydziałach budownictwa nadziemnego i drogowego, szkoła organizowała również dwusemestralne kursy sezonowe mistrzów budowlanych dla czeladników murarskich i ciesielskich. Dokształcano także pracowników potrzebnych budownictwu w innych pokrewnych zawodach np. betoniarzy, zbrojarzy, kreślarzy.
W 1922 r. z chwilą podziału obszaru plebiscytowego, niemiecka administracja przeniosła siedzibę szkoły do Bytomia. Jako "Górnośląska Państwowa Szkoła Budowlana"3 funkcjonowała ona do czasu zajęcia miasta przez wojska radzieckie po ofensywie styczniowej 1945 r. Placówka ta wybudowana została od podstaw przy dzisiejszym placu im. Jana III Sobieskiego. Był to nowoczesny obiekt kompletnie wyposażony, który w nienaruszonym stanie przetrwał zawieruchę wojenną.
Do jesieni 1926 r. na przyłączonym do Polski obszarze Górnego Śląska nie zorganizowano szkolnictwa budowlanego. Większość poniemieckich obiektów przejmowały władze samorządowe tworzącego się autonomicznego województwa górnośląskiego. Taki los spotkał między innymi budynki wspomnianej Królewskiej Szkoły Budowlanej w Katowicach. Ulokowano tam urząd Śląskiej Rady Wojewódzkiej.
Dopiero z inicjatywy Związku Samodzielnych Budowniczych na Górnym Śląsku stworzono program organizacji szkolnictwa budowlanego. Ludzie ci, to w przeważającej części absolwenci Królewskiej Szkoły Budowlanej, którzy tworząc Szkołę Budownictwa w Katowicach skorzystali ze sprawdzonych wzorów, wprowadzając niewielkie innowacje w strukturze kształcenia.
Na dyrektora szkoły powołany został inż. Jan Biasion. Pracę zorganizowano w systemie sześciosemestralnym. Kandydaci przystępujący do egzaminów wstępnych powinni ukończyć 7 klas szkoły powszechnej, jak również wylegitymować się przynajmniej półroczną praktyką budowlaną i znajomością podstaw zawodu.
Kłopoty kwaterunkowe zakończyły się wraz z rokiem szkolnym 1930/31. Szkołę Budownictwa przeniesiono do gmachu Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych, które znajdowały się co prawda w stadium budowy, i jako pierwszy uruchomiono tam wydział budowlany. Miała to być nowoczesna uczelnia, która w wyniku reform strukturalnych śląskiego szkolnictwa zawodowego powinna zastąpić wszystkie dotychczasowe szkoły techniczne - w tym Wojewódzką Szkołę Mechaniczno Hutniczą istniejącą od marca 1925 r. w Królewskiej Hucie (obecnym Chorzowie). Gmach wznoszony od 1928 r. nazwany został "pałacem techników". Nie było w tym przesady. Jego kubatura wynosiła 172 tys. m3. Obok nowoczesnych sal wykładowych posiadał warsztaty dla wielu wydziałów oraz siłownię, która zaopatrywała w energię elektryczną kilka dzielnic Katowic.
8 sierpnia 1931 r. Śląska Rada Wojewódzka ogłosiła rozporządzenie zawierające statut organizacyjny placówki.
21 października 1933 r. Śląskie Techniczne Zakłady Naukowe w Katowicach zostały oficjalnie otwarte. Akt ten stał się doniosłym wydarzeniem dla całego regionu. Otrzymując imię profesora Ignacego Mościckiego ówczesnego prezydenta Rzeczpospolitej, uznanego naukowca i twórcy przemysłu chemicznego na Śląsku rozpoczęły działalność z wielkim rozmachem.
W ciągu pięciu lat stanął budynek o uniwersalnej funkcyjności - w swoim ogromie drugi tego typu w Europie. Tempo prac budowlanych, nawet z perspektywy dzisiejszych czasów, zasługuje na podziw i uznanie.
Otwarcie wydziału budowlanego ŚTZN oznaczało stopniową likwidację Szkoły Budownictwa. W roku szkolnym 1930/31 władze oświatowe wprowadziły nowy program kształcenia w systemie czteroletnim. Rok później obok trzech nowych wydziałów otwarto również wydział drogowy. Jego kierownikiem został inż. Michał Gawlik. Od lutego 1934 r. funkcję tę objął inż. Karol Machalski.
Zaczęto prowadzić także dwuletnie szkoły mistrzów w siedmiu specjalnościach, w tym budowlanej i drogowej. Wydział budowlany liczył 17 wykładowców, a kierował nim inż. Stanisław Mielnicki.
Działalność ŚTZN w Katowicach przerwała II wojna światowa. Wraz z okupacją hitlerowską przemianowane zostały na niemiecką szkołę inżynierską. Do tego czasu przez mury obu wymienionych placówek przewinęło się kilkanaście roczników adeptów zawodu budowlanego. Ponad 220 z nich jako absolwenci z dyplomem technika wzmocnili potencjał kadrowy przedwojennego polskiego przemysłu. Ci, którzy ocaleli, po wojnie stanęli do nowego wyzwania, jakim stała się odbudowa zniszczonego kraju. Wielu z nich podniosło również swoje kwalifikacje zawodowe. Kadry pedagogiczne przystąpiły zaś do odtworzenia struktur szkolnictwa zawodowego.

Warto poświęcić sporo czasu!
jesteśmy wiarygodni - sprawdź certyfikat www.wiarygodna-szkola.pl